Vô sinh ở nam giới: cách nhận biết và điều trị

Nguyên nhân các cặp vợ chồng khó có con có thể xuất phát từ vợ hoặc chồng. Một số trường hợp do cả 2 có vấn đề về sinh sản. Trong đó, vô sinh ở nam giới chiếm một nữa các trường hợp.

Vậy nguyên nhân vô sinh ở nam giới là gì? Cách nhận biết tinh trùng yếu?

Tìm hiểu ngay thôi nào!

Vô sinh ở nam giới là gì?

Hiểu đơn giản là người chồng bị các vấn đề về sinh sản nên không thể có con được. Trong những cặp bị vô sinh thì 50% nguyên nhân xuất phát từ người chồng, 50% còn lại là từ người vợ.

Tổ chức Y tế thế giới WHO định nghĩa rằng, một cặp vợ chồng cưới nhau được 1 năm, quan hệ tình dục đều đặn 2-3 lần/tuần, không sử dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào nhưng vẫn chưa có con thì được xếp vào nhóm bị vô sinh.

Vô sinh ở nam giới người ta chia làm 2 loại:

  • Vô sinh nam nguyên phát: dù rất muốn có con nhưng quan hệ tình dục trong thời gian dài, không sử dụng biện pháp tránh thai mà vẫn không có con.
  • Vô sinh nam thứ phát: cặp vợ chồng đã có 1-2 con nhưng khi muốn có thêm con thì không thể sinh được nữa. Người vợ sức khỏe bình thường, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng người chồng thì bị các vấn đề về sinh sản như tắc ống dẫn tinh dẫn đến quan hệ không ra tinh trùng được.
Lên đầu trang ↑

Dấu hiệu vô sinh ở nam giới

Làm sao để sớm nhận biết mình có nguy cơ vô sinh hay không?

Thực tế, vô sinh ở nam giới ít có những biểu hiện bất thường. Họ vẫn quan hệ tình dục, vẫn xuất tinh nhưng trong tinh dịch không có hoặc tinh trùng bị vấn đề.

Còn đối người bệnh đang mắc vô sinh, họ có các biểu hiện sau”

  • Tinh hoàn sưng to hoặc teo nhỏ.
  • Đau bìu ở nam giới: bìu căng, to, sờ thấy đau.
  • Thường xuyên bị xuất tinh sớm, quan hệ không ra tinh trùng.
  • Có các rối loạn về cương dương, không thể quan hệ tình dục bình thường được.
  • Có dịch mủ vàng hoặc xanh chảy ra từ đầu dương vật.
  • Xuất tinh bị đau, đau tinh hoàn sau khi quan hệ, đau ống dẫn tinh.
  • Bụng to bất thường ở nam giới, béo phì, vú to, da khô và nhăn.
  • Thường xuyên bị căng thẳng, stress, hồi hộp, tay chân ra nhiều mồ hôi.

Không có cách nhận biết mình bị vô sinh bằng quan sát thông thường. Phải làm nhiều xét nghiệm chuyên sâu mới cho kết quả chính xác được.

Lên đầu trang ↑

Đối tượng dễ mắc chứng vô sinh

Ngày nay, tỷ lệ nam giới mắc vô sinh đang tăng lên. Tùy vào tính chất công việc, cách sinh hoạt và nhiều yếu tố khác mà có thể dẫn đến vô sinh ở nam giới. Những đối tượng sau đây có nguy cơ cao hơn những người khác: 

  • Nam giới trên 40 tuổi: độ tuổi càng cao thì chất lượng tinh trùng càng giảm.
  • Hút thuốc lá: hút thuốc lá làm giảm số lượng tinh trùng, rối loạn cương dương dẫn đến vô sinh.
  • Thường xuyên uống rượu bia: nhiều nghiên cứu cho thấy người hay sử dụng rượu bia có chất lượng tinh trùng kém.
  • Người tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại: thuốc diệt côn trùng, các loại keo, sơn, thuốc nhuộm…
  • Người thừa cân, béo phì, thiếu vận động thể dục thể thao.
rượu, bia, thuốc lá có thể gây vô sinh hiếm muộn ở nam giới

Người nghiện thuốc lá, rượu bia dễ mắc chứng vô sinh

Lên đầu trang ↑

Chẩn đoán vô sinh ở nam giới

Như đã nói, vô sinh nam do không có tinh trùng, tinh trùng yếu, quan hệ mà không xuất tinh được. Một số do hai tinh hoàn quá bé hay không có hai tinh hoàn. Tiếc là không có cách nào nhận biết tinh trùng yếu bằng mắt thường, chỉ làm xét nghiệm “tinh dịch đồ” mới biết có bị vô sinh hay không.

a. Các thông tin bạn cần cung cấp cho bác sĩ

Trước hết, khi đến gặp bác sĩ nam khoa, bạn cần cung cấp đầy đủ thông tin để việc chẩn đoán được chính xác:

  • Trước đó bạn đã từng có con với ai chưa?
  • Lúc nhỏ có bị bệnh quai bị không?
Biến chứng quai bị làm tinh hoàn không thể tạo tinh trùng gây vô sinh

10% trẻ bị bệnh quai bị lúc nhỏ sẽ biến chứng teo tinh hoàn và không thể điều trị được

  • Có đang sử dụng thuốc điều trị nào không? Một số thuốc làm giảm khả năng sinh tinh trùng.
  • Môi trường làm việc của bạn như thế nào? Có thường xuyên tiếp xúc với những chất độc hại hay không?
  • Có thường xuyên sử dụng rượu, bia, thuốc lá không? Bụng có to bất thường không?
  • Bạn đã từng quan hệ tình dục không an toàn? Quan hệ với nhiều bạn tình nhưng không có biện pháp tránh thai an toàn?

Các thông tin trên bạn cần cung cấp đầy đủ, trung thực để bác sĩ đánh giá bước đầu. Tùy vào câu trả lời của bạn mà bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán sơ bộ cũng như hướng điều trị sau này.

B. Kiểm tra bệnh cơ quan sinh dục nam

Ở bước này, bác sĩ sẽ khám toàn thân, đặc biệt là kiểm tra cơ quan sinh dục có gì bất thường không?

  • Kích thước hai tinh hoàn như thế nào? lớn hay nhỏ? Nếu lớn nhỏ bất thường có thể liên quan đến các vấn đề bệnh lý.
  • Tĩnh mạch tinh bên trái có bị giãn hay không?
  • Ống dẫn tinh có đầy đủ không?
  • Bộ phận sinh dục có đang mắc bệnh lý gì không?
  • Tùy vào quan sát sơ bộ, bác sĩ có thể chỉ định làm thêm các xét nghiệm liên quan để biết chính xác nguyên nhân.

C. Xét nghiệm tinh dịch đồ chẩn đoán vô sinh ở nam giới

Sau bước kiểm tra trên, bác sĩ sẽ cho bạn làm xét nghiệm tinh dịch đồ. Đây là cách kiểm tra tinh trùng quan trọng nhất. Có 2 trường hợp xảy ra:

Tinh dịch đồ bình thường: Lúc này bạn không phải khám hay làm thêm bất kỳ xét nghiệm nào nữa. Thay vào đó, hãy đưa vợ đi khám và làm các xét nghiệm liên quan để kiểm tra khả năng sinh sản của vợ.

bảng kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ nam giới

Tinh dịch đồ cho biết số lượng và chất lượng của tinh trùng

Tinh dịch đồ bất thường: Lúc này bạn cần phải làm thêm một hoặc một số xét nghiệm cao cấp hơn để các bác sĩ biết chính xác nguyên nhân. Các xét nghiệm đó có thể là:

+ Định lượng nội tiết tố sinh dục FSH, LH, testosterone… Các nội tiết tố này rất quan trọng vì chúng kích thích tinh hoàn sản sinh tinh trùng. Nếu thiếu thì bạn cần phải điều trị gấp, vì càng để lâu khả năng tinh hoàn tạo ra tinh trùng càng thấp.

+ Siêu âm tổng quát, siêu âm Doppler bộ phận sinh dục, siêu âm qua trực tràng.

+ Làm sinh thiết tinh hoàn.

+ Xét nghiệm di truyền nhiễm sắc thể.

+ Tìm các kháng thể kháng tinh trùng gây vô sinh ở nam giới.

Xét nghiệm tinh trùng như thế nào sẽ được trình bày ở bài sau. Nói chung, tùy vào kết quả của tinh dịch đồ bác sĩ sẽ có hướng điều trị phù hợp. 

Lên đầu trang ↑

Cách chữa bệnh vô sinh nam như thế nào?

Có nhiều phương pháp điều trị vô sinh hiếm muộn. Mỗi phương pháp đều sẽ có 1 tỷ lệ thành công nhất định tùy thuộc vào mức độ bệnh và tay nghề của bác sĩ. Sau đây là một số cách phổ biến mà Tichico đã tổng hợp được. Tìm hiểu ngay thôi nào!

a. Phương pháp nội khoa

– Nhóm không dùng thuốc:

  • Nhóm này tinh dịch đồ bình thường nhưng có tinh trùng yếu do mặc quần quá chật làm nóng vùng bộ phận sinh dục.
  •  Bạn nên mặc quần rộng hơn( hoặc không mặc quần lót), tắm thường xuyên, vệ sinh cơ thể sạch sẽ để cải thiện chất lượng tinh trùng.
  •  Nên bỏ hoặc hạn chế hút thuốc lá, uống rượu bia để tăng số lượng tinh trùng.

– Nhóm dùng thuốc:

Được chỉ định đối với bệnh nhân có vấn đề nội tiết khi tuyến yên không tiết được LH, FSH. Khi đó bác sĩ sẽ cho chích thuốc bổ sung chất này giúp cải thiện đến 90% vấn đề vô sinh ở nam giới. Tuy nhiên sẽ rất tốn kém khi phải tiêm 3 mũi/tuần liên tục trong 6 tháng.

Điều trị vô sinh nam bằng tiêm thuốc LH, FSH

Có thể chích thuốc điều trị vô sinh nam khi tuyến yên không thể tiết hormon FSH, LH

  • Các thuốc chống oxy hóa như vitamin C và E được các bác sĩ khuyến cáo sử dụng. Nhưng thực tế, chưa có thuốc Đông hay Tây y chứng minh được hiệu quả thật sự điều trị vô sinh.
  • Bệnh nhân cũng lưu ý không tự mua các thuốc uống mà chưa có chỉ định của bác sĩ. Rất nhiều trường hợp tự ý dùng thuốc không những không chữa khỏi bệnh mà còn làm cho tình hình càng trầm hơn, dẫn đến không thể chữa trị được nữa.

B. Phương pháp thụ tinh nhân tạo

– Bơm tinh trùng trực tiếp vào buồng tử cung(IUI, intra uterine insemination). Phương pháp này người ta lọc rửa tinh dịch và chọn ra những tinh trùng khỏe mạnh nhất. Sau đó đem bơm trực tiếp tinh trùng vào buồng tử cung của người vợ vào ngày rụng trứng. Bơm tinh trùng có hiệu quả không? Thực tế, tỉ lệ bơm thành công của phương pháp này từ 10-12%. Tức là trong 10 cặp vợ chồng thì chỉ được 1 cặp thành công.

– Thụ tinh trong ống nghiệm(IVF, invitro fertilization). Kỹ thuật này áp dụng khi tinh trùng yếu và các cách trên thất bại nhiều lần. Các bước tiến hành như sau:

Bước 1. Sàn lọc lấy những tinh trùng khỏe mạnh nhất từ người chồng.

Bước 2. Dùng thuốc kích thích rụng trứng ở người vợ để chọn ra 10-20 trứng tốt nhất.

Bước 3. Trộn chứng với tinh trùng của người chồng.

Bước 4. Sau 2-3 ngày, trứng nào tạo phôi thành công sẽ mang cấy vào buồng tử cung người vợ. 

Kỹ thuật này khả năng thành công cũng chỉ 10-15%.

– Bơm trực tiếp tinh trùng vào bào tương trứng(ICSI, IntraCytoplasmic Sperm Injection). Đây là kỹ thuật cao cấp nhất hiện này về chữa trị vô sinh ở nam giới. Người ta dùng một thiết bị tinh vi chọn lấy tinh trùng khỏe nhất và bơm trực tiếp tinh trùng này vào trứng của người vợ. Tỉ lệ thành công của phương pháp ICSI là 30%.

C. Phương pháp giải phẩu

  • Đối với trường hợp giãn tĩnh mạch tinh: bác sĩ sẽ chỉ định mổ để điều trị. Sau mổ 1 năm, tỉ lệ tinh trùng cải thiện được đến 90%, khả năng đậu thai là 50%
  • Tắc ống dẫn tinh(quan hệ không ra tinh trùng): nếu điều trị sớm có thể thành công đến 90%. Tinh trùng sẽ cải thiện sau 3-6 tháng.
  • Tắc mào tinh: tỉ lệ thành công là 80%. Cần 6 tháng – 1 năm để cải thiện tình hình.
  • Tinh hoàn ẩn trong ổ bụng: Phẩu thuật đưa tinh hoàn xuống bìu chỉ có thể thành công từ 10-15%. Nhưng nếu tinh hoàn ẩn trong ổ bụng quá lâu sẽ không điều trị được nữa.

Phương pháp phẩu thuật nhìn chung cho hiệu quả cao. Hơn 2/3 cặp vợ chồng đã điều trị thành công. Chi phí cho đợt điều trị từ 10-15 triệu tùy cơ sở.

Từ khóa tìm kiếm:

Bệnh vô sinh ở nam giới có chữa được không?
Nguyên nhân gây vô sinh ở nam
Làm sao để biết mình vô sinh?
Những dấu hiệu vô sinh ở nam giới

Ngày đăng: Tháng Tư 5, 2021 | Lần cập nhật cuối: Tháng Tư 5, 2021


Tài liệu tham khảo

1. Infertility. https://en.wikipedia.org/wiki/Infertility Ngày truy cập: 5/4/2021

2. Sexual and reproductive health. https://www.who.int/reproductivehealth/topics/infertility/definitions/en/ Ngày truy cập: 5/4/2021

3. Infertility. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/infertility/symptoms-causes/syc-20354317 Ngày truy cập: 5/4/2021

Bạn thấy bài viết này thế nào?

Trung bình: 4.6 / 5. Lượt đánh giá: 709

Chưa có đánh giá nào. Hãy là người đầu tiên!

Sở thích của tôi là du lịch, ăn uống và chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe. Mong rằng với mỗi bài viết trong website sẽ mang đến cho bạn nhiều điều bổ ích.

Bác sĩ Tichico
Logo
Register New Account
Reset Password
Shopping cart