Xơ vữa động mạch: nguyên nhân, điều trị, phòng tránh

Xơ vữa động mạch là gì? đây một bệnh lý, trong đó xuất hiện các mảng bám vào thành động mạch. Các mảng này là từ chất béo, cholesterol hoặc các chất khác trong máu tích tụ lại. Theo thời gian, chúng dầy lên, cứng dần và làm hẹp hoặc tắt động mạch. Điều này sẽ ngăn vận chuyển máu đến các cơ quan như não, tim… Bạn đã từng nghe nói đến đột quỵ hay nhồi máu cơ tim?

Xơ vữa động mạch là một trong những nguyên nhân dẫn đến 2 bệnh nguy hiểm kể trên.

Vậy nguyên nhân cụ thể của chứng bệnh là gì? Dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán và điều trị ra sao? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một số thông tin quan trọng nhất.

mạch máu bị tắt nghẽn gây xơ vữa động mạch

Mạch máu bị tắt nghẽn ngăn lưu thông máu và gây xơ vữa động mạch

Nguyên nhân bệnh xơ vữa động mạch

Nguyên nhân của bệnh chưa được biết chính xác. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân này, người ta nhận thấy họ có liên quan đến các vấn đề sau:

  • Người hút thuốc
  • Người mắc chứng rối loạn lipid huyết, tăng mỡ máu
  • Người bệnh cao huyết áp
  • Người bệnh tiểu đường

Các yếu tố này sẽ làm hỏng dần các lớp bên trong của mạch máu dẫn đến xơ vữa. Tại nơi mạch máu tổn thương, các tiểu cầu có thể kết lại với nhau tạo thành cục máu đông. Các cục máu đông sẽ ngăn vận chuyển máu và có thể gây đau thắt ngực, đau tim hoặc đột quỵ.

back to menu ↑

Yếu tố nguy cơ dẫn đến xơ vữa động mạch

Như đã nói, nguyên nhân cụ thể của bệnh chưa được biết đến. Tuy nhiên, những điều kiện và thói quen nhất định có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Đây được gọi là các yếu tố rủi ro. Người càng có nhiều yếu tố rủi ro thì sẽ tăng khả năng bị bệnh.

Tin vui là chúng ta có thể kiểm soát được nhiều yếu tố này. Từ đó ngăn ngừa hoặc trì hoãn nguy cơ mắc bệnh. Còn một số yếu tố khác không thể kiểm soát được.

a. Các yếu tố chính có thể gây xơ vữa động mạch

  • Rối loạn cholesterol máu: nhiều LDL-Cholesterol ” xấu” và ít HDL-Cholesterol “tốt”.
  • Cao huyết áp: bệnh cao huyết áp sẽ tạo áp lực lên mạch máu, có thể dẫn đến xơ vữa.
  • Hút thuốc: hút thuốc lá có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm. Do trong thuốc lá có hơn 4000 hoạt chất khác nhau. Thuốc lá có thể làm hỏng mạch máu, tăng cholesterol và huyết áp.
  • Bệnh tiểu đường do kháng Insulin: Insulin giúp vận chuyển đường vào tế bào. Tuy nhiên nếu cơ thể đề kháng insulin sẽ không thể vận chuyển đường vào tế bào được và dẫn đến bệnh tiểu đường.

người mắc bệnh tiểu đường có thể tăng nguy cơ bị xơ vữa động mạch

Người mắc bệnh tiểu đường có thể tăng nguy cơ bị xơ vữa động mạch

  • Người thừa cân, béo phì.
  • Người cao tuổi: khi chúng ta càng lớn tuổi, hầu hết các cơ quan đều suy giảm chức năng. Nguy cơ mắc bệnh cũng tăng cao.
  • Chế độ ăn uống không lành mạnh: ăn quá nhiều chất béo, muối, đường sẽ làm tăng nguy cơ.
  • Tiền sử gia đinh có người mắc bệnh tim mạch: nguy cơ bị bệnh sẽ tăng lên nếu có người thân trong gia đình từng bị các bệnh về tim mạch.

b. Một số yếu tố nguy cơ khác

  • Phản ứng viêm: viêm là một phản ứng của cơ thể đối với những vết thương nhiễm trùng. Khi thành mạch máu bị tổn thương, quá trình viêm được kích hoạt và vô tình giúp các mảng bám phát triển.
  • Tăng triglycerid: đây cũng là một loại chất béo, quá nhiều triglycerid sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.
  • Nghiện rượu: rượu tác động xấu đến mạch máu, làm hỏng cơ tim.
back to menu ↑

Dấu hiệu nhận biết và triệu chứng của bệnh

Do bệnh diễn tiến thầm lặng nên ban đầu các dấu hiệu của bệnh không rõ ràng và ít được quan tâm. Đến khi mạch máu bị tắt dẫn đến đột quỵ hoặc đau tim thì bệnh đã nghiêm trọng.

Tùy vào vị trí mạch máu bị tổn thương sẽ có các dấu hiệu hoặc triệu chứng đặc trưng.

a. Tổn thương tại động mạch vành

Động mạch vành có vai trò dẫn máu giàu oxy đến tim. Nếu như mạch vành bị xơ vữa sẽ ngăn vận chuyển máu và dẫn đến đau thắt ngực.

Ban đầu, khi mạch máu bắt đầu hẹp, bạn sẽ cảm nhận được áp lực hoặc như bị ép trong ngực. Các cơn đau có thể xuất hiện ở cánh tay, cổ, lưng, vai khi vận động và biến mất khi được nghỉ ngơi.

Tổn thương động mạch vành có thể gây đau cổ, vai, lưng bất thường

Tổn thương động mạch vành có thể gây đau cổ, vai, lưng bất thường

b. Tổn thương động mạch cảnh

Động mạch cảnh đóng vai trò vận chuyển máu và oxy cho não bộ. Nếu các mảng bám làm tắt động mạch cảnh sẽ dẫn đến biến chứng nguy hiểm là đột quỵ, chết não và tử vong.

Các triệu chứng ban đầu của xơ vữa động mạch cảnh:

  • Khó thở.
  • Tê mặt, cánh tay, chân hoặc 1 phần cơ thể.
  • Chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng, đi lại khó khăn.
  • Các cơn đau đầu đột ngột và dữ dội.

  c. Tổn thương động mạch thận

Động mạch thận cung cấp máu giàu oxy cho thận. Nếu mắc xơ vữa động mạch thận có thể dẫn đến các bệnh lý thận nghiêm trọng. Theo thời gian sẽ dẫn suy thận mạn tính hoặc mất hẳn chức năng thận.

Các dấu hiệu ban đầu như thay đổi tần suất đi tiểu nhiều hơn hoặc ít đi. Các triệu chứng khác như đau bụng, chán ăn, buồn nôn, sưng tay chân.

back to menu ↑

Các xét nghiệm chẩn đoán xơ vữa động mạch

Bình thường các bác sĩ sẽ đề nghị 1 hoặc 1 số xét nghiệm riêng biệt để chẩn đoán bệnh nhân có mắc bệnh hay không. Tùy mức độ của bệnh sẽ có hướng điều trị thích hợp.

Các xét nghiệm chẩn đoán có thể kể đến như:

a. Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu sẽ cho các bác sĩ biết mức cholesterol, đường huyết, protein trong máu của bạn. Nếu các chỉ số này bất thường thì đó có thể là một dấu hiệu của bệnh.

b. Điện tâm đồ

Điện tâm đồ sẽ cho biết trạng thái hoạt động điện của tim. Nó ghi lại cường độ và thời gian tín hiệu điện khi chúng đi qua tim. Tim đập nhanh chậm thế nào cũng được ghi lại đầy đủ. Nếu có sự bất thường, các bác sĩ có thể nghi ngờ nguyên nhân từ xơ vữa động mạch.

điện tâm đồ là một trong các phương pháp chẩn đoán xơ vữa động mạch

Điện tâm đồ là một trong các phương pháp chẩn đoán xơ vữa động mạch

c Ngực X-Ray

Chụp x-ray cho thấy hình ảnh các cơ quan và cấu trúc bên trong ngực như tim, phổi, mạch máu. Phương pháp này có thể cho thấy một số dấu hiệu của bệnh vơ vữa động mạch.

d. Chụp cắt lớp vi tính

Hay còn gọi là chụp CT. Phương pháp này sẽ cho thấy hình ảnh một phần bên trong của cơ thể tim, não, phần xơ cứng hay bị hẹp của động mạch.

e. Chụp động mạch

Bằng cách sử dụng thuốc nhuộm và tia x để thể hiện bên trong của mạch máu. Một ống thông được đưa vào mạch máu ở tay hoặc đùi. Sau đó, bác sĩ sẽ bơm thuốc nhuộm vào máu. Nếu các mảng xơ vữa lớn, chúng sẽ chặn không cho máu lưu thông. Nhờ thuốc nhuộm mà hình ảnh chụp X quang sẽ rõ nét cho biết chính xác vị trí máu bị tắt.

back to menu ↑

Điều trị bệnh xơ vữa động mạch

Có nhiều phương pháp điều trị như dùng thuốc, phẫu thuật và thay đổi lối sống.

a. Nguyên tắc điều trị

Về nguyên tắc điều trị cần đảm bảo:

  • Phá hủy các mảng bám hoặc mở rộng vị trí bị hẹp tại động mạch.
  • Giảm nguy cơ hình thành thêm các cục máu đông.
  • Ngăn ngừa các bệnh liên quan đến xơ vữa động mạch.
  • Giảm triệu chứng.

b. Phẫu thuật

Nếu mảng bám lớn, làm tắt động mạch thì phương pháp phẩu thuật có thể được dùng đến. Can thiệp mạch vành qua da, ghép động mạch vành hay cắt bỏ nội mạc động mạch cảnh thường được bác sĩ áp dụng. Kết quả sau cùng là loại bỏ các mảng bám, nong động mạch để làm thông lại mạch máu.

c. Thuốc điều trị xơ vữa động mạch

Tùy thuộc vào nguyên nhân dẫn đến bệnh là gì mà bác sĩ sẽ có chỉ định thuốc phù hợp. Nếu bạn bị rối loạn lipid huyết, tăng cholesterol thì các thuốc statin sẽ được dùng.

Ngoài ra, bạn có thể phải dùng thêm các thuốc trị tiểu đường, huyết áp… nếu có thêm các bệnh lý khác.

d. Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống lành mạnh hơn, chế độ ăn uống phù hợp, bỏ thuốc lá, giữ cân nặng hợp lý, tăng cường vận đồng sẽ góp phần đẩy lùi hoặc ngăn ngừa bệnh tật.

back to menu ↑

Cách phòng tránh bệnh xơ vữa động mạch

Thay đổi lối sống, kiểm tra định kỳ là cách phòng tránh bệnh hiệu quả

Thay đổi lối sống, ăn nhiều rau xanh, kiểm tra định kỳ là cách phòng tránh bệnh hiệu quả

Như đã đề cập ở trên, người càng có nhiều yếu tố nguy cơ sẽ làm tăng khả năng mắc bệnh. Do đó, việc kiểm soát tốt các yếu tố này sẽ giúp bạn phòng tránh hoặc làm chậm diễn tiến bệnh:

  • Kiểm soát cholesterol máu: kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu phát hiện bệnh phải tuân thủ điều trị. Bạn có thể sử dụng máy 3 trong 1 Benecheck Plus giúp kiểm tra đường huyết, cholesterol toàn phần và axit uric dễ dàng.
  • Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm bệnh tiểu đường và tuân thủ điều trị nếu mắc bệnh.
  • Kiểm soát huyết áp
  • Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia: Thuốc là thì nên bỏ hẳn vì nó hoàn toàn không có lợi cho sức khỏe. Rượu bia thì nên hạn chế, nhất là ở những người cao tuổi.
  • Ăn uống lành mạnh: hạn chế chất béo, không nên ăn mặn, nhiều đường. Các loại hạt, trái cây, ngũ cốc, thịt gia cầm không da được khuyến khích. Ăn uống lành mạnh sẽ tốt cho tim và giúp ngăn người bệnh xơ vữa động mạch.
  • Tăng hoạt động thể chất: Thể dục thể thao rất có lợi cho sức khỏe. Nên giành thời gian ít nhất 30 phút mỗi ngày để tập thể dục.
  • Kiểm soát cân nặng: Chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp kiểm soát cân nặng. Bạn có thể tham khảo chế độ ăn kiên, các bài tập giúp giảm cân trên tichico.com.

Trên đây là một số thông tin quan trọng nhất giúp bạn hiểu thêm về bệnh xơ vữa động mạch. Hãy luôn chú trọng phòng tránh bệnh tật để luôn được khỏe mạnh nhé!

Ngày đăng: Tháng Năm 13, 2020 | Lần cập nhật cuối: Tháng Năm 13, 2020


Tài liệu tham khảo

1. Atherosclerosis https://en.wikipedia.org/wiki/Atherosclerosis Ngày truy cập: 13/5/2020

2. Atherosclerosis https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/atherosclerosis Ngày truy cập: 13/5/2020

3. Atherosclerosis https://www.webmd.com/heart-disease/what-is-atherosclerosis Ngày truy cập: 13/5/2020

Bạn thấy bài viết này thế nào?

Trung bình: 4.8 / 5. Lượt đánh giá: 15

Chưa có đánh giá nào. Hãy là người đầu tiên!

Sở thích của mình là du lịch, ăn uống và chia sẻ. Mong rằng, với mỗi bài viết trong website sẽ mang đến cho bạn nhiều điều bổ ích.

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply

Register New Account
Reset Password